# Lehre und Wehre_St. Louis Missouri_Februar 1857_S60 # AI-corrected against the scan — CHI Digital Archive (demonstration) 60 Zu der Lehre von der Gnadenwahl und einigen damit zusammenhängenden ꝛc. niß der Sünde durch die reizende Lust und ihrer Vollendung thatsächlich hin⸗ weist: so wird auch alles äußere Wahlvermögen, welches ebenso, wie das geistliche, nur sich ausführt in der Entscheidung für einen der in Bewegung gesetzten Impulse, — weshalb der Mensch noch im Stande ist, das bürgerlich Ehrbare dem, was vor der Welt uns Schande bringt, gewissermaßen auch in Furcht des Herrn, die verwandt ist mit dem Zittern, das den Glauben der Teufel begleitet, vorzuziehn —,*) ihm ausdrücklich durch das geoffenbarte Wort der Wahrheit zugeschrieben und somit das dem Sittlichen zugewandte, weil es im Grund und seinem Wesen nach mit jenem Eins und nur wegen einer bestimmt gewordenen verkehrten Neigung zu gewissen Objecten aner⸗ schaffner Grundtriebe, mit welcher es sich zusammen schloß, nicht mehr für das Leben aus Gott vorhanden ist, bestätigt. Deutlich spricht dafür 1 Cor. 7, 37.: „Wer aber in dem Herzen fest stehet ohne Zwang, er hat vielmehr Macht seines eignen Willens halben“ ꝛc., vgl. 2 Sam. 24, 12. fgg., 4 Mos. 30, 14. Von der Moralität im alten Wesen des Buchstabens handeln u. a. Röm. 10, 3., 2, 15. Auf den Stand der Unschuld ist zu beziehn Sirach 15, 14. 15. (libertas contradictionis nach kirchlicher Dogmatik) 16. fg. (libertas contrarietatis.) Auf den Gnadenstand 5 Mos. 30, 19. **) (Fortsetzung folgt.) *) Anm. Quenstedt II. S. 169 fg. (de viribus naturalibus residuis:) „Objectum voluntatis sunt pudor de turpiter gestis et amor honestatis externae naturalis — in- primis quae legis sunt, Rom. 2, 14. 15. (1, 32.) — Habet homo nondum regenitus aliquo modo in potestate sua actiones sacras externas, quae extrinsecus actio- nibus spiritualibus serviunt, ac proinde paedagogicae sive ad conversionem manu- ductoriae vocantur, ipsius vero conversionis hominis neque pars sunt neque causa, quales sunt: ingredi templum, audire verbum Dei, de eo disserere, Scripturae libros legere — Act. 13, 7., 17, 19. sqq. — Non est vero hic confundendum studium ac desiderium commune sciendi res divinas cum desiderio aeternae salutis inde percipi- endae — Forma virium naturalium est habilitas et aptitudo facultatum animae naturalis, ad apprehendendum verum naturale et perficiendum bonum naturale. No- tanter dicimus, consistere formam — in aptitudine et habilitate —, non in actu, usu et operatione. Licet enim nonrenatorum mens generaliter cognoscat et apprehendat aliquod verum vel falsum, per pathos tamen et contumaciam affectuum particularis notitia menti eripitur, et quia voluntas a Deo est aversa et corrupta, ideo fit alienior ab illis vestigiis notitiarum in mente etc. — Sumitur autem hic „naturale“ non stricte, sed laxius, quatenus includit quoque res civiles, morales, artificiales et sa- cras externas, et sic opponitur naturale „spirituali“ i. e. rebus mere spiritualibus et sacris internis. Et constituuntur a theologis nostris duo hemisphaeria, circa quae voluntas hominis versatur, inferius et superius; illud priores, hoc posteriores res complectitur. **) Anm. Gerhard loc. de lib. arb. S. 4: „Libertas assignatur arbitrio primum habito respectu ad modum agendi, quia talis est, ut voluntas quatenus talis libere agat, hoc est, non cogatur aut violenter rapiatur externo motu, nec ex naturali in- stinctu solum agat, sed sponte sua seu interno motus principio aliquid vel amplectatur vel rejiciat; hoc sensu liberum et voluntarium sunt synonyma, ac voluntatem non liberam dicere est perinde ac si quis dicere velit calidum absque calore. §. 5: Vocatur haec libertas a coactione, qua fit, ut non possit voluntas cogi ad faciendum aliquid contra suam inclinationem“ (v. i. gegen seine eigne Richtung, die